İnsanlık yüzyıllardır aynı sorunun peşinde: Daha uzun ve daha sağlıklı yaşamak mümkün mü? Bu soru bugün artık yapay zeka ve biyoteknoloji şirketlerinin de gündeminde. Kimi şirketler yaşlanan hücreleri yeniden gençleştirmeye, kimi yaşlanmaya bağlı hastalıkları ortadan kaldırmaya, kimi ise yapay zeka ile yaşlanmanın altında yatan biyolojik mekanizmaları çözmeye çalışıyor. Henüz hiçbiri 150 yaşın sırrını bulduğunu söyleyemiyor ancak laboratuvarlarda ve klinik araştırmalarda önemli adımlar atılıyor.
İşte insan ömrünü uzatma yarışının öne çıkan 8 şirketi…
1- ALTOS LABS:
Şirket, yaşlanan hücreleri yeniden gençleştirme programları yürütüyor. Bunun için hücreye, gençken nasıl çalıştığını hatırlatan özel sinyaller gönderme çalışmaları yapıyor. Kısacası Altos Labs, hücreleri öldürmeden, onların “gençlik programını” yeniden çalıştırmanın mümkün olup olmadığını araştırıyor.
2- RETRO BIOSCIENCES:
Bu şirketin hedefi ise oldukça net: sağlıklı insan ömrüne 10 yıl eklemek. Şirket bunun için birden fazla yöntemi aynı anda araştırıyor. Bunların arasında hücrelerin kendi hasarlı parçalarını temizleme mekanizması olan otofajiyi artırmak, kan kök hücrelerini gençleştirmek ve dokulardaki yaşlanma belirtilerini yeniden programlamak bulunuyor. Şirketin ayrıca doku yeniden programlama ve yapay zekayla protein tasarımı üzerine de programları bulunuyor.
3- CALICOLABS:
Calico ise, yaşlanmanın biyolojisini anlamaya odaklanıyor. Bilim insanları yaşlanırken hücrelerde, dokularda ve organlarda nelerin değiştiğini araştırıyor. Bunun için insan genetik verilerinin yanı sıra fare, solucan, maya ve insan hücreleri üzerinde çalışmalar yürütülüyor. Şirket aynı zamanda makine öğrenmesi ve gelişmiş bilgisayar teknolojilerini kullanarak yaşlanmayla ilişkili biyolojik değişimleri analiz ediyor. Calico, “İnsan neden yaşlanıyor?” sorusunun cevabını bulmaya çalışıyor.
4- NEWLIMIT:
NewLimit’in yaklaşımı, hücrelerin yaşlanma sırasında bozulan epigenetik düzenini yeniden ayarlamak. Epigenetik, DNA’nın kendisini değiştirmeden, hangi genlerin ne zaman çalışıp hangilerinin kapatılacağını belirleyen bir tür kontrol sistemi olarak düşünülebilir. Yapay zeka ile binlerce farklı biyolojik tasarımı test ediyor ve işe yarayanları laboratuvar deneyleriyle seçiyor. İlk hedefleri arasında karaciğer, bağışıklık sistemi ve damar hücrelerinin genç fonksiyonlarını geri kazandırmak bulunuyor.
5- LIFE BIOSCIENCES:
Bu girişim de hücrelerin yaşlanma sırasında bozulan epigenetik yapısını yeniden düzenleyerek onları daha genç bir duruma getirmeye çalışıyor. Şirketin yaklaşımında OSK adı verilen üç transkripsiyon faktörü kullanılıyor. Amaç, DNA’nın kendisini değiştirmekten ziyade hücrenin genleri kullanma biçimini yeniden düzenlemek. Buradaki en önemli gelişme ise çalışmaların artık yalnızca laboratuvar ortamında kalmaması. Şirketin ER-100 adlı tedavisi 2026’da insanlarda Faz 1 klinik çalışmasına başladı; ilk hedef ise yaşlanmayla ilişkili görme siniri hastalıkları.
6- INSILICO MEDICINE:
Insilico Medicine’ın farkı, yaşlanma ve hastalık biyolojisini anlamak için üretken yapay zekâ kullanması. Yapay zekâ, hangi biyolojik hedeflerin ilaç geliştirmek için önemli olabileceğini belirlemeye ve bu hedeflere yönelik yeni moleküller tasarlamaya yardımcı oluyor. Şirketin amacı doğrudan “120 yaşında insan” üretmek değil; yaşlanmayla bağlantılı hastalıkların altında yatan mekanizmaları hedefleyen yeni ilaçları daha hızlı bulmak.
7- BIOAGE LABS:
İnsan yaşlanmasının biyolojisinden yararlanarak özellikle metabolik ve kalp-damar hastalıklarına yönelik ilaçlar geliştiriyor. Şirket özellikle yaşlanmayla bağlantılı kronik iltihaplanma ve metabolik sorunlara odaklanıyor. İlaç 2026’da kalpdamar riski yüksek kişilerde Faz 2 çalışmasına geçti. Şirketin yaklaşımı doğrudan “yaşlanmayı durdurmak” değil; yaşlanmanın yol açtığı biyolojik bozulmaları hedefleyerek insanların daha sağlıklı yaşamasını sağlamak.
8- LY GENESIS:
LyGenesis’in yaklaşımı yaşlanmış hücreleri gençleştirmekten çok, hasar görmüş organların işlevini yeniden kazandırmak üzerine. Şirket, özellikle hücresel terapiyle yeni organ benzeri dokular oluşturma fikri üzerinde çalışıyor. Örneğin hastanın kendi hücrelerinden yararlanarak lenf düğümleri gibi vücuttaki mevcut dokuların içinde yeni işlev gören karaciğer dokusu oluşturmayı hedefliyor. KAYNAK: POSTA GAZETESİ/MURAT GÜLDEREN
